КООПЕРАЦИЯ ВОДЗЫН СУЛАЛАН УДЖЪЯС
Коми потребительскӧй кооперация таво вылын тӧдчымӧн ёнмис: пайщик лыд содіс, ас капиталъяс (сьӧм) содісны, оборот ыдждіс, тӧвар да капитал бергӧдчӧм ӧддзис, рӧскодъяс чинісны.
Потребобществояслы матігӧгӧрса йӧз кызыс пырӧма нин шленъясӧ; эз пырны шленӧ ӧнӧдз сӧмын гӧль-вермытӧм йӧз, нывбабаяс (ӧтка нывбабаяс кындзи) да боки сиктса, потребобществосянь ылі вӧлӧсьтса (сиктса) йӧз.
Кооперативъяс водзын кыптӧ ӧні удж — кыскыны кооперацияӧ шленӧ ылі-боки сиктса йӧзӧс, гӧль-вермытӧм йӧзӧс, нывбабаясӧс да том йӧзӧс.
Медым вермисны боки сиктса йӧз пырны пайщикӧ кооперативӧ, колӧ сійӧ сиктъясас восьтыны отделенньӧ (лавка) медся матысса потребобществолы да сійӧ отделенньӧ бердас и чукӧртны матысса пайщикъяссӧ.
Гӧль-вермытӧм йӧзӧс да нывбабаясӧс пайщикӧ кыскӧм могысь колӧ торйӧдны кооперативъяслы отсӧг вылӧ сьӧм — кооперативнӧй фонд, медым йӧрмӧм йӧзлы позис сетны, кор ковмас, уджӧн сьӧм кык во кежлӧ срокӧн да мукӧд ногӧн отсавны.
Том йӧзлы шленӧ пыран туй кокньӧдӧм могысь шуӧма нин Обсоюзлӧн со мый: том йӧз 16 арӧссянь 18 арӧсӧдз мынтӧны шленӧ пыригӧн сӧмын джын донсӧ шуӧм пайыслысь, мӧд джынсӧ мынтӧны 18 арӧс тырӧм мысти.
Эмӧсь на уна и сэтшӧм йӧз, кодъяс ас пемыдлун кузяыс ӧнӧдз полӧны пырны кооперативӧ, оз гӧгӧрвоны, оз кужны артавны кооперациялысь бурлунсӧ (пӧльзасӧ). Сэтшӧм йӧзӧс тӧдмӧдӧм могысь колӧ пырысь-пыр заводитны велӧдны накӧд кооперация, кооперативнӧй удж да мукӧдтор. Кодыр йӧз гӧгӧрбок, лючки тӧдмаласны кооперациялысь бурлунсӧ, кооперативӧ пыртӧм морт оз ло.
Таво вылӧ вӧлі шуӧма петны 5 шайта пай вылӧ став потребобществолы.
Унджык потребобществоыс сійӧ пай вылӧ петіс нин, сӧмын 40 кооператив эз на вермы 5 шайта пай нуӧдны.
Ӧні пайщикъяс вылын обласьт пасьта паевӧй недоимка лыддьыссьӧ 15,164 шайт.
Тайӧ недоимкаыс ёна дзугӧ кооперативса удж. Ас капиталъясӧн кооперативъяс оз судзсьыны, оз вермыны тырмымӧн паськӧдчыны, сы понда налы лоӧ удждысьны, а удждӧм сьӧмысь босьтӧны прӧчент, прӧчент мынтӧм вылас петӧ вель уна сьӧм — 2,000 шайт гӧгӧр.
Водзӧ кежлӧ кооперативъяс водзын сулалӧ удж — ставыслы петны, ньӧти эновтчытӧг, 5 шайта пай вылӧ да ӧдйӧджык бырӧдны паевӧй недоимкаяс.
Сы кындзи колӧ кооперативъяслы зільны ӧдйӧджык чукӧртны босьтасьысьяс вылысь (выборщикъяс) важ-нюжӧдӧм уджйӧзъяс да водзӧ кежлӧ дугдыны уджӧн сетавны тӧвар.
Уджӧн тӧвар сеталӧм да уджйӧз нюжӧдӧм ёна дзугӧ, жебмӧдӧ, жугӧдӧ кооперативъясӧс.
Тӧвар таво муніс кызыс Обсоюз пыр, мукӧдлаысь ньӧбалӧм вӧлі этша.
Мӧдысь кежлӧ колӧ ньӧбавны сӧмын Обсоюз пыр да Госорганъяс пыр, а частнӧй вузасьысьяслысь ньӧбасьӧм колӧ дзикӧдз шыбитны.
Став Обласьтса потребобществояс пыр бергӧдчӧм тӧвар быд тӧлысь вылӧ воӧ 338,760 шайт дон (колян во — 217,829 шайт дон). Колян во серти тӧвар бергӧдчӧм ёна содіс.
Водзӧ кежлӧ тӧвар бергӧдчӧм колӧ нӧшта ёна паськӧдны, сы могысь колӧ лэдзны тӧвар дон, медым кооперативса тӧварыс лоӧ донтӧмджык мукӧд вузасьысьясысь, медся ёна частнӧй тӧрговеч тӧварысь. Донтӧм, бур кооперативса тӧварӧн колӧ зырны, вины частнӧй тӧрговечӧс.
Тӧвар да капитал таво бергалісны ӧдйӧджык колян восяысь. Колян во вӧлі тӧвар бергӧдчӧ 61 лунӧн, таво сӧмын 56 лунӧн. Капитал колян во вӧлі бергӧдчӧ 144 лунӧн, таво — 122 лунӧн. Ӧдйӧ бергалӧм понда чиніны рӧскодъяс.
Водзӧ кежлӧ колӧ зільны, медым тӧвар да капитал бергалісны нӧшта на ӧдйӧ, эськӧ рӧскодыс сэки нӧшта на чинас, а сэки позяс лэдзны и тӧвар дон.
Медым тӧвар оз куйлы, оз баксяв, оз вошты кузя куйлӧмысла ассьыс донсӧ, колӧ судзӧдавны сӧмын колан тӧвар.
Медым оз падмы капитал, сійӧс колӧ инавны быдлунъя колан да донтӧм тӧварӧ, кодӧс эськӧ позис ӧдйӧ вузавны.
Оз ков производственнӧй предприяттьӧяс бӧрся вӧтлысьны — мельнича, заводъяс да мукӧдтор восьтавны.
Ичӧтик капиталтӧ сюян нем думайттӧг сэтшӧм предприяттьӧӧ, сэсся сійӧ сэні падмас, кор ковмас он вермы босьтны бӧр, а сы понда кооперативыд жебмас, уджйӧзӧн тырас, дзугсяс дай пом.
Оз ков вунӧдны, мый потребобществояслӧн медся колан уджыс — ньӧбасян-вузасян, бурджык да донтӧмджык тӧвар разӧдан, паськӧдан удж.
Потребобществояслы колӧ мынтӧдчыны предприяттьӧясысь, вузавны либӧ арендаӧ сетны мукӧд пӧлӧс кооперативнӧй организацияяслы да мӧдысь кежлӧ колӧ видзчысьны нин сэтшӧм уджысь.
Со кутшӧм уна удж сулалӧ кооперация водзын. Быд гӧгӧрвоан мортлы колӧ отсавны кооперативъяслы тайӧ уджъяссӧ лючки нуӧдны да бура тӧдмавны.
