КОКНЬӦДАМ СЬӦКЫД ВО ВУДЖНЫ

Таво пӧшти гожӧм чӧж муніс зэр, сулаліс кӧдзыд поводдя. Тыдалӧ, локтӧ няньтӧм во. Сюяс мичаӧ эз и волыны. Сэсся бӧрас няньяс уналаын кынмалісны. Турунъяс сідзжӧ уна сісьмалісны. Колян во серти овны лоӧ сьӧкыдджык.

Мый нӧ колӧ вӧчны, мед эськӧ ыджыд нужаӧ крестьяна оз воны? Медводзын колӧ тӧждысьны крестьяналы аслыныс, бырӧдны ковтӧм рӧскодъяс ас семья пытшкысь. Аскур да сур вылӧ сиктъясын видзӧны уна нянь. Сэсся век на бура сеталӧны попъяслы. Оз-ӧ позь этша шыбитны татшӧм нелючкиторъяссӧ?

Мукӧд муясын кужӧны сьӧкыд воясӧ вежны няньтӧ картупельӧн да мукӧд пуктасъясӧн. Миян сідзжӧ колӧ велӧдчыны пуктыны няняд содтӧд. Водзӧ вылӧ ковмас паськыдджыка пуктыны картупельтӧ, велӧдчыны кӧдзны мукӧд коланторъяс. Турунъяс таво оз тырмав. Ковмас сійӧ мыйӧнкӧ вежны. Мукӧдлаын важӧн нин кутісны кӧдзны мӧс сёркни (турнепс). Сійӧ ёна кӧрыма, сійӧн вердӧмӧн мӧсъяслӧн йӧлыс содӧ. Ми ас газетӧ гижлім нин шома да пу турун йылысь. Висьтавлім, кыдзи сэтшӧм турунсӧ вӧчны. Гашкӧ, таво ковмас водзысянь лӧсьӧдыштны татшӧм турунтӧ. Тӧждысьысь морт оз вунӧд некутшӧм тшӧктӧм.

Ковмас босьтны и жмык. Колӧ сиктса кооперативъяслы тшӧктыны тӧв кежлӧ вайны жмыксӧ. Тадзи бура лӧсьӧдчӧмӧн ми вермам кокньыдджыка коллявны сьӧкыд вотӧ. Сиктса агрономъяслы колӧ быдлаын висьтавлыны крестьяналы, кыдзи бергӧдчыны таво. Медся ёна колӧ сёрнитны турунъяс йылысь.

Ыджыд отсӧг тайӧ сьӧкыд кадын вермасны сетны сиктса кооперативъяс. Потребительскӧй лавкаяслы колӧ бырӧдны лишнӧй рӧскодъяс, лӧсьӧдны ассьыныс уджсӧ сідзи, мед эськӧ позис крестьяналы вузавлыны тӧварсӧ донтӧмджыка. Уджйӧзӧн сетавны оз ков. Сэки бара на лавкаыд омӧльтчас да тӧваръяслӧн доныс содас. Быд уджалысь крестьянинлы колӧ пырны шленӧ да сьӧлӧмсянь отсавны кыпӧдны потребобществолысь уджсӧ.

Тайӧ няньтӧм воӧ ыджыд удж сулалӧ сельскокӧзяйственнӧй кооперация водзын. Крестьяна кутасны вузавлыны лишнӧй скӧтсӧ. Сэні вермасны бура кисӧ шонтыны быдсяма спекулянтъяс, кулакъяс. Кооперациялы оз ков вунӧдны яй босьтӧм йылысь, кыдзикӧ отсыштны вермытӧм йӧзлы. Сэсся тулыс кежлӧ кооперациялы колӧ лӧсьӧдны кӧйдыс да жмыкъяс. Оз кӧ ло сійӧ лӧсьӧдӧма — уна крестьяналы ковмас начкавны мӧсъяссӧ да муясыс кольӧны кӧдзтӧг.

Таво бура ковмас уджавны кредитнӧй тӧвариществолы. Гӧль крестьянаыд удждысьтӧг оз мынны. Сытӧг разьсяс став овмӧсыд. Колӧ водзджык бура лыддьыны — уна-ӧ ковмас сетны крестьяналы сьӧм, мӧвпыштны — кытысь корсьны, шедӧдны сійӧ сьӧмсӧ. Дерт, ковмас шыасьлыны Комисельбанкӧ. Сӧмын оз ков вунӧдны мынтысьӧм йылысь. Ӧнӧдз мынтысьӧм крестьяналӧн вӧлі зэв омӧль. Срок кежлӧ зэв уналӧн уджйӧз эз ло мынтӧма. Тадзи водзӧ оз позь.

Ӧтувтчӧмӧн крестьяналы кокньыдджык уджавны да овны. Мӧда-мӧдлы отсасян комитетъяслы ковмас сідзжӧ ёна паськӧдны ассьыныс уджсӧ. Сэтчӧ колӧ пырны быд гӧль да шӧркоддьӧма олысьлы.

Сэсся ми тшӧктам обласьтувса учрежденньӧяслы, мед найӧ ӧні арнас унджык ваясны нянь да лӧсьӧдасны крестьяналы заработок. Сӧвет власьт оз эновт миянӧс тшыгӧм пӧраӧ.