ВӦЛӦСЬТУВСА БЮДЖЕТ

Вӧлӧсьтувса исполкомъяслы сетӧма ыджыд удж — кыпӧдны, ёнмӧдны да паськӧдны вӧлӧсьтувса овмӧс. Тайӧ удж оз артмы куш шуӧмӧн, мырдӧн тшӧктӧмӧн. Тайӧ удж йылысь медся водз ковмас мӧвпыштны бюджет лӧсьӧдігӧн. Вӧлӧсьтъясын оз на зэв бура мун овмӧс кыпӧдан удж, оз на бура артавны овмӧс кыпӧдӧм йылысь бюджет лӧсьӧдігӧн.

Воис бюджет лӧсьӧдан кад 1926−27 во вылӧ. Исполкомъяслы колӧ бурджыка кутчысьны тайӧ удж бердӧ. Ӧнӧдз зэв на этша сюрӧ бюджетӧ ас вӧлӧсьтувса доходъяс, унатор на абу бура лыдӧ босьтӧма. Ас доходыд кӧ оз сод, омӧля кыпӧдчӧ овмӧс. Водзӧ вылӧ колӧ бурджыка видлавны овмӧс доход содтӧм кузя.

Дерт, куш ас доходӧн вӧлӧсьт оз вермы овны, кор сылы сетӧма нуны уна рӧскод. Медыджыд доходыс миян обласьтын локтӧ вӧр лэдзӧмысь, сэсся сельхозналогысь. Бура да лӧсьыда рӧскод вӧчны позьӧ сӧмын кор доход воӧ лӧсьӧдӧм кад кежлӧ. Таво доход вӧр лэдзӧмысь эз бура во, вӧр лэдзан фирмаяс эз вермыны мынтыны кад кежлӧ. Сы вӧсна вӧлӧсьтъясын удж бюджет лӧсьӧдӧм серти эз вермы мунны, оз вермыны вӧлі исполкомъяс мынтыны вӧлӧсьтъясса служащӧйяслы дон.

Локтан во вылӧ вӧлӧсьтъяслы вӧр лэдзан доход пыдди лӧсьӧдӧны сетны государствоса торйӧдӧм доходъясысь. Сэки бурджыка позяс лӧсьӧдны рӧскод вӧчан удж. Локтан во сэсся сельхозналог пырӧ ставнас вӧлӧсьтувса бюджетӧ, сійӧн бара содӧ вӧлӧсьтувса доход.

Кутшӧм кад кежлӧ воӧ доход, сы серти и ковмас лӧсьӧдны гырысь рӧскодъяс. Тайӧ удж вылас ковмас лючки видзӧдлыны. Ӧти-кӧ, оз позь тавося моз рӧскод вӧчны войдӧр ковтӧмджыктор вылӧ, сы вӧсна сэсся дон мынтӧм нюжӧдны велӧдысьяслы, пельшӧръяслы и мукӧд уджалысьяслы. Локтан воын дон мынтыны колӧ кадын. Мӧд-кӧ, бюджет лӧсьӧдігӧн колӧ бура артавны, мый вылӧджык жӧ колӧ сійӧ воас рӧскодуйтчыны, мед эськӧ бура кыпӧдны овмӧс. Тайӧ уджыс кӧ бура артмас, овмӧс кыпӧдӧм вылӧ надея эм, а бура кӧ вӧчан, артмас.

Оз ков вунӧдны — сӧвет власьт рӧскод вӧчны тшӧктӧ сӧмын кытчӧ да мыйта колӧ, унджык да ковтӧмторъяс вылӧ оз ков лӧсьӧдны ӧти ур выйӧдз. Кытчӧсюрӧ, ковтӧмджыктор вылас миян видзӧм эм на, кор унджык кӧ доходыд видзӧдам, кыдз эськӧ сійӧс мый вылӧ кӧ видзны. Тадзи водзӧ оз позь. Сӧвет власьт тшӧктӧ быд ур видзны сӧмын колантор вылӧ, овмӧс бурмӧдӧм вылӧ, ӧні сӧвет власьт ёнмӧдӧ пабрик-заводъяс, сылы сэтчӧ колӧ уна сьӧм. Бура кӧ кужам ассьыным доходъяс видзны, этшаджык отсӧг сьӧмӧн ковмас государствосянь, сійӧ сы пыдди вермас ӧдйӧджык ёнмӧдны став овмӧссӧ.

Оз позь бокисянь видзӧдны тайӧ удж вылӧ вӧлӧсьтувса ревизионнӧй комиссияяслы. Налы колӧ исполкомлы индавны, кыдзи бурджыка лӧсьӧдны бюджет, став доходъясыс-ӧ пырӧны бюджетӧ, бура-ӧ доходъяс воӧны, оз-ӧ рӧскодуйтчыны ковтӧмджыктор вылӧ, бырӧдны колян воясся торксьӧмъяссӧ. Ӧтвылысь бура уджалӧмӧн вермам лӧсьыда нуӧдны удж.

В. Фролов.