ВӦР
(Коми вӧръясын ветлӧмӧй)
Ме воши. Дыр матка серти вӧрӧд муні, вужъясянь чеччышті, жугӧді маткаӧс. Мунышті-мунышті, дзикӧдз нин воши. Вӧр пемыд, джуджыд, тшӧкыд. Вӧр аслас олӧмӧн, сьылӧмӧн, венсьӧмӧн, кулӧмӧн ошйысьӧ... Мыйсӧ оз сьыв?.. Кӧн сылӧн помыс? Кӧнкӧ, ӧтарын, эм сикт... Ме сэсянь лун джын нин веськыда локта. Кӧнкӧ, мӧдарын эм керка... Кӧн пӧ... Ме муна сэтчӧ. Меным веськыда мунӧмӧн колӧ восьлавны мӧд лун джын. Керкаыс ӧтнас пемыд вӧр шӧрӧ пырӧма... Гажтӧма видзӧдӧ козъя вӧр сьӧлӧмӧ. Кор бара сэтчӧ ме воа?
Кык бокын олысьяс, мӧд кык бокас паськыда, ыджыда сьӧд пемыд вӧр, сэтчӧ кӧ пыра? Воши ме...
Видзӧда ме енэжӧ... Леттӧм руд вурунысь эшкынъяс юр вылын ӧшйӧны, розьясӧсь — быттьӧ кӧсйӧны киссьыны, нёйдны. Шонді оз тыдав, ог казяв — кодарӧ мунны. Видзӧда пуяссӧ — гашкӧ нӧ, аддза чер туй, морт киӧн вӧчӧмтор — абу. Видзӧда муӧ — гашкӧ, тась пон туй сюрӧ — оз. Морт татчӧ абу на волӧма, тайӧ вӧр сьӧлӧмас некодлы мог абу вӧлӧма.
Вӧрыс сьылӧ... — Ш... ш... ш... — Ме кывзыся, ме кӧсъя сьылӧмсӧ тӧдны, гӧгӧрвоны. Сьылӧмыс ӧддзылас.... — Джж.. Джж...
— Шлоп, шло-шлоп-шлоп, — шызис вӧрыс, лэбзисны таръяс, ныр улысь, омӧля полӧны.
Ме муна, ме кӧсъя керкалань матыстчыны. Кокъясӧн пидзӧсӧдз нитш пытшкӧ воя, пета, менӧ паныдалас пӧрӧм; кытшовта, унаысь пӧрӧмсӧ веськыда вуджа, вужйысь вужйӧ, гумйысь гумйӧ чеччала. Чайта, эз на тіянӧс мортлӧн талявлы кок — мед, тӧдмасьӧй морткӧд.
Мыйлакӧ вӧр лӧнис... Номъяс ме дінӧ ӧшйисны, сьылӧны нора тшыг олӧм йылысь, корӧны вир войт. Ме косяся накӧд. Вӧр лӧнь. Номъяслӧн сьылӧмыс пель сьӧдӧдӧ.
Гурррлрлр — ньӧжйӧник, ылісянь кыліс.
Эз удит помасьны шы — тӧвзис, вӧр скӧрмис, шутьлявны, копрасьны, косясьны, венсьыны пондіс! Сьӧд киссьӧм эшкын кузь коз йылӧ ӧшйис, сувтіс, гоз-мӧд гырысь ва войтъяс лэдзис. Сьылӧм ёнмис... Мӧдіс ва.. Ме бӧрйи бур коз, питшӧгас пыри... Ыркалі, лолавны кокняммис. Кывза, видзӧда вӧрлысь олӧмсӧ. Тӧв ёнмӧ, копрӧдлӧ козъяссӧ. Найӧ омӧля кужӧны кутчысьны уль, нитшка муӧ, найӧ пӧрӧмысь полӧны; тӧв оз лӧнь, зэр содӧ. Кузя зэв муніс би сунис — чардалӧ... Лӧнь... Гррл... тра-та... та... тра... та-та-та-та. Ылісянь локтіс, юр весьтын потіс, сяркӧдіс, сяркӧдіс, ӧтарӧ-мӧдарӧ разӧдчис, помыс ылісянь кывліс!... Зэр мӧдіс чорыда.. Ме дінӧ, коз питшӧгӧ, шочиник войтъяс веськалӧны. Вӧр скӧрмис, вӧр бӧрддзис, вӧр повзис. Став шыыс ӧтлаӧ сорласис, гӧгӧрвоны, торйӧдны менам пель оз вермы. Тӧв личкӧ... Рутш-ротш-трач-рутш, ротш-трач.. трач.. трач... шшшшоппш. Месянь матіник кувны водіс кузь, веськыд, мича сё арӧса коз. Гашкӧ, сійӧ эз на талун чайт кувны, гашкӧ, олӧмсӧ ёна вӧлі радейтӧ... Медъёна, медкузя быдмӧма, медвойдӧр водіс... Тӧв ӧддзӧ, зэр ӧддзӧ, чардби тшӧкмӧ, гымлы орлавныс некор нин, вӧр шызис, бӧрдӧ, сьылӧ, кулӧ, ловзьӧ, венсьӧ, личкӧ — ставсӧ вӧчны тэрмасьӧны. Гымлӧн, тӧвлӧн, пуяслӧн чегъялӧм шыяс, пуяслӧн шутьлялӧмъяс ӧтлаасьӧны, пельсяньыд сьӧлӧмад веськалӧны...
Недыр кежлӧ ставыс овмӧдчис, став вын петіс, жугӧдлӧ, косявлӧ, тшӧкыдсӧ шочмӧдӧ, тыртӧмсӧ шойясӧн тырталӧ... Сьӧлӧм чеччалӧ, лӧсьыд... Мӧдарӧ кӧ, тешкодь — гашкӧ, менӧ малыштас медбӧръяысь ичинь моз коз пӧлыс...
Кӧчьяс, полысьяс ланьтӧмаӧсь, тіралӧны кӧнкӧ, оз петны, юрыс дона. Ме тшӧтш ланьтӧма... Ме тшӧтш кӧч кодь... Ме абу дзик... Ме олӧмнас тӧдмася, ме кыптӧмсӧ видзӧда.
Недыр ме коз питшӧгын олі... Менам коз дінса веськыд пельлы кыліс матіса трачкӧм, коз сартас сотігӧн моз... Ме кывзышті... Збыль... Видзӧдлі йылас... нӧйтчӧ ӧтар-мӧдарӧ... Чеччышті коз улысь, зэр улӧ петі. Сэккості волыштіс тӧв ныр, личкыштіс коз йылӧ, коз менам ёнджыка копыртчис, трачкӧбтіс, бара... бара, пондіс пӧрны, сьӧлӧмыс трачкӧбтіс, тӧв бара личкыштіс, коз ёнджыка копыртчис... Рутш-ротш, трач-трач-трач-рутшшоппп...
Коз менам пӧрис, венсьыны выныс эз тырмы...
Пондіс лӧньны... Шочмӧны чардъяс, лӧньӧны гымъяс, лӧньӧ вӧр, воши зэр.
Ме мӧдӧдчи, муна. Кытчӧ?... Кытчӧя... ме ог тӧд, колӧ мунны, мунтӧг гажтӧм... Ыркнитіс зэр бӧрын, сынӧдыс чӧскыд. Вӧр ассьыс бара нин сьылансӧ висьталӧ — ме ог гӧгӧрво: гашкӧ нӧ, норасьӧ, гашкӧ нӧ, радлӧ, гашкӧ, нем оз висьтав...
Чеччыштіс кӧч... Мый ыджда!.. Ме дінӧдз веськыда воис, сувтіс, видзӧдіс, чеччыштіс бокӧ, воши. Ме муна выль пу шойяс вомӧн, ме найӧс таляла, ме серала, ме шогся, ог тӧд, мый керны — ме нинӧм ог мӧвпав. Став менам удж — тувччыны водзӧ. Кытчӧ?.. Кытчӧя... Пидзӧсъяс юкалӧны, доймӧны, мем колӧ мунны, ме ог пуксьы.
Пемдӧ... Вӧрлӧн сьылӧм небзис, небзис, лӧньны пондіс... Узьны, тыдалӧ, кӧсйӧ. Мед узяс — ме муна. Вужъяысь вужъяӧ, гуранысь гуранӧ, нитш пытшкӧ вӧйӧмӧн — кыска кокъясӧс. Кок сьӧкыд.
Веськалі егырӧ, коскӧдз вӧйи, мырдӧн петі.
Пемдіс. Ме мӧвпавтӧг муна, быдлаті висьӧ, пармакӧд венся! Кодным ёнӧсь? Кынӧм сюмалӧ. Нянь менам абу. Корси зептысь — сюри сакар; йири — кынӧм ланьтіс, бурмис. Муна... юр бергӧдчӧ... кокъяс кусыньтчӧны... ме найӧс кыска...
Ме том на... ме ог кольччы татчӧ... ме пармалы ог сетчы!
Дыр-ӧ ме муні? Дыр нин, буракӧ... Некӧні некутшӧм шы абу — войнад быдӧн шойччӧны... ме ог шойччы! Ме пармаӧс вена...
Тувччала... Кок улӧ сюри топыд... Ме копыртчи — нитш лямалӧма... Туй-ӧ мый? Ме пидзӧсчаньӧн водзӧ... малала киӧн, видзӧда: сісь пу воис, шӧрӧдыс кокъясӧн варалӧма...
Ме вені, пармаысь ёнджык, талялі пуяслысь шойяссӧ, ме мортлысь аддзи туй, менам том олӧм эз на пармаын помась, ме туй вылын, ме аддза на йӧзӧс!!
Сявкнитісны чард моз юрын мӧвпъяс...
Ме уси... юр бергӧдчис, кокъяс менӧ эз нин кутны.
Тадзи ме вӧркӧд венси, сылысь венсьӧмсӧ аддзылі, сьылӧмсӧ кывзі...
Кос кабыр.
