ВӦВЛЫСЬ ПИНЬ СЕРТИ АРЛЫД ТӦДМАЛӦМ

Вӧвлысь арлыдсӧ медся ёна тӧдмалӧны увдор пиньяс сертиыс. Увдор водз пиньыс вӧвлӧн квайт. Квайт водз пинь пиас лоӧ ӧти гоз водз пинь (медводзас орччӧн), сэсся гоз шӧр пинь и гоз дор пинь. Увдор пинь анас ставыс 18 пинь. Сёйигӧн ниртчӧмла пиньяс бырӧны. Воддза пиньяс вӧвлӧн кузяногыс чукля, пӧперегыс вевдорті пластакодь.

Став пиньыс вевттьӧма вӧсньыдика чорыд еджыд лыӧн. (Зубная эмаль). Пинь шӧрас том вӧвъяслӧн эм гуран. Ниртчӧмла сійӧ гураныс ньӧжйӧник бырӧ. Ниртчӧм бӧрын вевдорсянь видзӧдӧмӧн тыдалӧ вижов чут (корневая звезда) пинь шӧрас, пытшкӧсланьыс.

Первой вӧвлӧн быдмӧны йӧв пиньяс. Кык арӧс да джынсянь йӧв пиньясыс пондӧны вежсьыны. Йӧв пиньяс вежӧм пиньяс дорысь еджыдджык, гӧгрӧсджык дай чорыдджык. Том вӧвлӧн пиньяс сулалӧны веськыда. Пӧрысьладор пиньяс пӧрӧны ортсылань дай кузьмӧсмӧны. Мукӧд вӧлыслӧн пиньяс чорыдӧсь (сир пиньяс). Сэки ниртчӧм кындзи арлыд тӧдмалігӧн колӧ видзӧдны нӧшта пиньыслысь кузьтасӧ. Йӧв пинь вежӧм серти, вежӧм пиньлӧн гуран бырӧм серти, пинь кузьта серти да юр пинь быдмӧм серти позьӧ тӧдны вӧвлысь арлыд.

Медвойдӧр вӧвлӧн петӧ водз пинь, сэсся шӧр пинь. 6−9 тӧлыся костын петӧ дор пинь.

2 арӧс да джын кежлӧ усьӧны йӧв водз пиньяс. Вежӧм водз пиньяс увдорса да вевдорса воча оз инмыны. Шӧр пиньяслӧн да дор пиньяслӧн гуранъяс бырӧмаӧсь.

3 арӧсӧн. Увдорса да вевдорса водз пиньяс инмӧны мӧда-мӧдас. Пинь гураныс вежӧм водз пиньясысь ортсыладорті заводитӧ бырны. Шӧр пинь да дор пинь йӧв пиньяс на, налӧн пинь гуранъяс абуӧсь.

3 арӧс да джын кежлӧ. Вежсьӧны шӧр йӧв пиньяс.

4 арӧсӧн. Став пиньыс вежӧма. Дор пиньяс увдорса да вевдорса мӧда-мӧдас оз инмыны.

4−5 арӧса костын быдмӧ ёсь пинь (уж, меринъяслӧн).

5 арӧсӧн. Став пиньыс вежӧм пиньяс. Водз пиньыслӧн гураныс бырӧ тшӧтш пытшкӧсладорсянь нин. Мукӧд водз пиньяслӧн гуранъясыс сӧмын бырӧны ортсыладорсянь.

6 арӧсӧн. Увдорса водз пиньясысь гуран бырӧма дзикӧдз. Кольӧма сӧмын гуран туй (шӧрас, пытшкӧсланьыс еджыд кольча кодь). Пиньяс сулалӧны веськыда.

7 арӧсӧн. Пинь гуранъяс увдорса шӧр пиньясысь бырӧмаӧсь.

8 арӧсӧн. Квайтнан увдорса воддза пиньясыслӧн гуранъясыс бырӧмаӧсь. Водз пиньясын тыдалӧ вижкодь чут пытшкӧсладорас. Ортсыладорсянь тӧдчӧ пинь гуран туй.

9 арӧсӧн. Пиньяс заводитӧны пӧлыньтчыны ортсыладорӧ. Шӧр пиньяс гӧгрӧсмӧны. Пинь гуран бырӧма вевдорса водз пиньясысь.

10 арӧсӧн. Гӧгрӧсмӧны увдорса водз пиньяс. Виж чут тӧдчӧ став увдорса водз пинь вылын. Вевдорса шӧр пиньясысь бырӧма гуран.

11 арӧсӧн. Став увдорса водз пиньяс пӧлыньтчӧмаӧсь.

Виж чут тӧдчӧ став увдорса водз пинь вылын пытшладорсяньыс. Ортсыладорсянь тӧдчӧ пинь гуран туй. Вылыса дор пиньясысь бырӧма пинь гуран.

12 арӧсӧн. Гуран туй бырӧма увдор водз пиньясысь, сӧмын лӧсьыда тӧдчӧ дор пиньын.

13 арӧсӧн. Гуран туй бырӧма квайтнан увдорса водз пиньяслӧн. Виж чут пытшладорсяньыс воӧма пинь шӧрӧ.

14 арӧсӧн. Водз пиньяс лоӧмаӧсь куим пельӧса.

15 арӧсӧн. Шӧр пиньяс лоӧны куим пельӧсаӧсь.

16−18 арӧсӧн. Дор пиньяс куим пельӧсаӧсь.

19−21 арӧс кежлӧ увдорса водз пиньяс дзикӧдз водӧмаӧсь моз ортсылань.

Дас квайт арӧс бӧрын арлыд вӧвлысь тӧдны зэв сьӧкыд.

Н. Нахлупин.