СӦВЕТСКӦЙ АППАРАТ КОЛӦ ДОНТӦММӦДНЫ

Видзӧдлам кӧ ми асланым удж вылӧ, вермам шуны: важ уджалан ногыс кольӧма уна на. Дыр на лоӧ сійӧс весавны, мыськыны, зуавны да сынавны.

Ленин.

Социалистическӧй овмӧс кыпӧдӧм тшӧктӧ ёна артавны да экономитны гӧгӧрбок быдсяма пӧлӧс рӧскодъяс. Учрежденньӧясын юралысьяслы рӧскодъяс вӧчигӧн колӧ быд пом мӧвпыштлыны, мед эськӧ сійӧс вӧлі вӧчӧма сӧмын коланторъяс вылӧ. Сӧвет власьтлысь сьӧм видзӧм-дзескӧдӧм йылысь (режим экономии) чуйдӧдӧмсӧ колӧ крепыда нуӧдны быд сӧветскӧй учрежденньӧясын. Административнӧй, тӧргӧвӧй, экономическӧй, кӧзяйственнӧй да общественнӧй учрежденньӧяслы улісянь вылӧдзыс некодлы оз ков кольччыны бокӧ. Тайӧ чукӧстчӧмыс инмӧ ставыслы ӧтмоза. Колӧ чинтавны став лишнӧй ковтӧм рӧскодъяссӧ волисполкомъяслысь, кооперативъяслысь, мукӧд общественнӧй учрежденньӧяслысь да организацияяслысь.

Медся первой бумага видзӧм. Ми вывті гижам некодлы ковтӧм гижӧдъястӧ.

Видзӧдлам кӧ отчётъяссӧ, сідзжӧ аддзам зэв уна ковтӧмторъяс. Уна учрежденньӧ на коралӧ ӧти пӧлӧс тӧдмӧдъяс, кодӧс позьӧ босьтны орчча учрежденньӧысь. Мед эськӧ кыпӧдны уджнымӧс, дерт, тадзитӧ вӧчны оз ков.

Административнӧй рӧскод зэв пӧ ыджыд, колӧ на сэтысь аппаратсӧ чинтыны прӧчент 20 кымын да сэтчӧс служащӧйяссӧ индыны производственнӧй удж бердӧ. Ковтӧм гижасьӧм уджъяссьыд колӧ дзикӧдз дугӧдчыны.

Колӧ эскыны (доверять) меставывса удж нуӧдысьяслы. Вылысса государственнӧй органъяслы сӧмын колӧ индавны удж нуӧдан ногъяссӧ. Оз ков торкны удж нуӧдӧмъяссӧ улысса учрежденньӧяслысь ас ковтӧминӧ сюйсьӧмъяснад. Заводъяслы да кӧзяйственнӧй учрежденньӧяслы колӧ сетны ыджыдджык вӧля (свободу действий), мед эськӧ найӧ эз кутны асьнысӧ лыддьыны опека улын.

Собранньӧяс да заседанньӧяс миян вывті на жӧ уна. Мый позьӧ вӧчны ӧткӧн либӧ мукӧд удж нуӧдысьяскӧд арталӧм бӧрын, сэтшӧм вопросъяссӧ уна на пуктӧны заседанньӧяс вылӧ. Сэтчӧ колӧ зэв уна бур уджалан кад. Нелючки удж нуӧдӧмъяс да неладӧсь.

Уна лёкторъяс на аддзам и тӧргӧвӧй учрежденньӧясысь. Тӧвар донъясыс нин ӧд сійӧс висьталӧны. Ньӧбысьыд ӧд шуӧ: меным пӧ колӧ донтӧм да бур тӧвар. Кытӧні донтӧм, сэтысь сійӧ и ньӧбӧ, а кооперативъяс дорысь частнӧй тӧргӧвӧйлӧн эмӧсь бура унатор донтӧмджык.

Поштӧвӧй, телеграфнӧй да командировочнӧй рӧскодъяс сідзжӧ позьӧ на ёна чинтавны. Став казьтывлӧмторъясыс вывті вылӧ сувтӧ государстволы, да государственнӧй бюджет некыдзи оз вермы сійӧс лэптыны.

Ми ньӧти огӧ вермӧй чинтыны рӧскодъяс культурнӧй удж нуӧдӧмъяс вылӧ либӧ войтырӧс велӧдӧм вылӧ, тайӧ уджсӧ лоӧ воысь воӧ на паськӧдны. Воысь воӧ жӧ на лоӧ паськӧдны рӧскодъяс и войтырлысь дзоньвидзалун кутӧм вылӧ. Ӧнія социалистическӧй овмӧс кыпӧдӧм тшӧктӧ миянӧс вӧчны донтӧмджык государственнӧй аппарат да тшӧктӧ шебрас серти нюжӧдчыны. Колӧ босьтны тӧд вылӧ да пуктыны став выннымӧс, мед ёнджыка вӧчны Ленинлысь тшӧктӧмсӧ: донтӧммӧдны миянлысь государственнӧй аппарат да вӧтлыны сэтысь став ковтӧмторъяссӧ, кодъяс кольӧмаӧсь на важ сарскӧй чиновникъяс дырся аппаратсянь.

Коми Мишӧ.