КЫДЗИ КОЛӦ КРЕСТЬЯНИНЛЫ НОРАСЬНЫ НЕЛЮЧКИ НАЛОГ ВӦЧӦМ ВЫЛӦ

Ӧні став обласьт пасьтаыс мунӧ му-видз да скӧт лыдӧ босьтӧм да бокиса нажӧтка йылысь тӧдмалӧм. Тайӧ удж нуӧдігад вермасны лоны ӧшыбкаяс: му-видз либӧ скӧт нелючки гижасны, бокиса доходсӧ унджык пуктасны. Быд крестьянинлы колӧ тӧдны, кыдзи татшӧм ӧшыбкаяссӧ веськӧдны норасьӧм сетӧмӧн.

Кытчӧ колӧ сетны норасьӧм (жалӧба)? Быд норасьӧм колӧ сетны крестьянинлы аслас волисполкомӧ. Некутшӧм уезднӧй учрежденньӧӧ либӧ областнӧйӧ оз ков ыстыны: бӧр жӧ бергӧдасны волисполкомас.

Кор колӧ сетны норасьӧмсӧ.

Нелючки видз-му да скӧт поселённӧй списокӧ гижалӧм вылӧ норасьӧмыд сетсьӧ волисполкомӧ кык вежон (недель) тыртӧдз видз-му да скӧт лыдӧ босьтӧм бӧрын.

Нелючки доход лыддьӧм вылӧ видз-муысь да скӧтысь да бокиса нажӧткаысь норасьӧм колӧ сетны волисполкомӧ тӧлысь тыртӧдз окладнӧй листсӧ босьтӧм бӧрас.

Кокньӧдъясысь (льготаясысь) ӧткажитӧм вылӧ либӧ этша кокньӧд сетӧм вылӧ колӧ сетны норасьӧм сідзжӧ тӧлысь тыртӧдз окладнӧй лист босьтӧм бӧрас.

Тайӧ норасьӧмъяссӧ видлалас вӧлӧсьтувса налогӧвӧй комиссия, кытӧні быд сиктысь тшӧтш пукалӧ да видлалӧ скод вылын бӧрйӧм шлен.

Кутшӧм бумага колӧ содтыны норасьӧм дінӧ?

Нелючки кӧ гижӧмаӧсь поселённӧй список му йылысь, колӧ норасьӧм дінӧ содтыны вӧлӧсьтувса земельнӧй отделысь справка — уна-ӧ норасьысьлӧн лыддьыссьӧ видз-муыс нигаяс сертиыс. Татшӧм справкаыс кӧ оз сюр волисполкомсьыс, вӧлӧсьтувса налогӧвӧй комиссия вермас норасьысьлысь видз-мусӧ мерайтны, сӧгласитчас кӧ сы вылӧ норасьысьыс.

Нелючки кӧ гижӧмаӧсь скӧт йылысь, колӧ норасьӧм дінӧ содтыны сельсӧветысь справка — уна-ӧ норасьысь видзӧ скӧтсӧ, кымын налы арӧс. Сельсӧветлысь жӧ колӧ босьтны справка, нелючки кӧ гижӧмаӧсь сёйысь лыд йылысь.

Быд норасьӧм колӧ сетны кадӧ. Кад бӧрас кӧ норасьӧмсӧ сетны, волисполком вермас ӧткажитны норасьӧмсӧ босьтӧмысь. Мукӧддырйи норасьысьыд кадсӧ коляс норасьӧмсӧ сетны висьӧм понда либӧ мукӧд гырысьторъяс (причина) вӧсна. Сэки волисполком вермас норасьӧмтӧ босьтны кад кольӧм бӧрын.

Кутшӧм кадъясӧ волисполкомын видлаласны норасьӧмъяссӧ.

Норасьӧм босьтӧм бӧрас мӧд луннас нин волисполкомлы колӧ норасьӧмсӧ сетны вӧлӧсьтувса налогӧвӧй комиссияӧ. Вӧлӧсьтувса комиссиялы кык вежон тыртӧдз колӧ норасьӧмсӧ видлавны. Кор ӧти сиктысь уна норасьӧм сетасны, вӧлӧсьтувса комиссия вермас норасьӧмъяссӧ видлавны сиктас да быд норасьысьӧс корлыны заседанньӧ вылас.

Кор колӧ юӧртны норасьысьӧс налогӧвӧй комиссия решенньӧ йывсьыс.

Куим лун тыртӧдз вӧлӧсьтувса комиссиялы колӧ юӧртны норасьысьӧс — кутшӧм решенньӧ лои норасьӧм кузяыс.

Позьӧ оз норасьны вӧлӧсьтувса комиссия решенньӧ вылас?

Вӧлӧсьтувса комиссия решенньӧ вылас позьӧ сетны норасьӧм уезднӧй налогӧвӧй комиссияӧ, абу кӧ лючкиа норасьӧмсӧ видлалӧма вӧлӧсьтувса комиссияыс. Срок тайӧ норасьӧмтӧ сетны — кык вежон вӧлӧсьтувса комиссиялысь решенньӧсӧ пӧлучитӧм бӧрас. Веськыда уездас норасьӧмсӧ сетныс оз позь: колӧ сетны аслас вӧлӧсьтувса исполком пыр.

Колӧ ещӧ тӧдны вот мый норасьысьяслы: норасьӧм дінӧ оз ков содтыны некутшӧм гербӧвӧй марка: рабочӧй да крестьяналӧн власьт сыысь крестьянаӧс мездӧма.

А. Щ.