ФРАНЦИЯЫН ВЛАСЬТЫС БАРА ГЫРЫСЬ КАПИТАЛИСТЪЯС КИЫН

1924ʼ воӧдз Францияын власьтыс вӧлі гырысь капиталистъяс дор сулалысь йӧз киын. Юрыс налӧн вӧлі Пуанкаре. Империалистическӧй война дырйи Пуанкареыс вӧлі президентын, а сы бӧрын поводнӧй дыр премьер министрын (министрас пытшкын юралысьыс).

Тайӧ францияса власьтыс вӧлі став войнадырся уджйӧзъяссӧ, став рӧскодсӧ, францияса овмӧссӧ война бӧрын кыпӧдігӧн зільӧны сюйны рабочӧйяслы, крестьяналы, каръясса шӧркоддьӧма озыр йӧзлы.

Сы вӧсна сэки францияса власьтыс лэдзис зэв уна бумага сьӧм да франкыс (Францияын сьӧм) пыр донтӧммис. Бумага сьӧм лэдзӧмыс медомӧльыс вӧлі уджалысь йӧзлы. Капиталистъяс сійӧн босьтісны-нажӧвитісны вывті уна барышъяс.

1924 воын вӧлі перевыборъяс францияса парламентас. Сэки йӧзыс бӧрйисны посни да шӧркоддьӧм буржуазия дор сулалысь йӧзӧс да социалистъясӧс. Найӧ вӧлі кӧсйӧны францияса овмӧс лӧсьӧдны, медсяыс нин ёнмӧдны франксӧ, мед сылӧн доныс бӧр кайис. Сы вӧсна вӧлі колӧ ёна налог пуктыны гырысь капиталистъяс вылӧ. Сӧмын капиталистъясыс чорыда паныд сувтісны налогтӧ пуктӧмлы на вылӧ. Правительствоыд мырдӧнсӧ эз лысьт пуктыны на вылӧ налогтӧ. Франкыд донсялӧм пыдди пыр донтӧммис. Сэсся капиталистъяс зільӧм кузя францияса правительствоыд война паніс Сирияын да Мароккоын. Сэтчӧ муніс вывті уна сьӧм. Франкыдлӧн доныс сійӧн ещӧ нин уси.

Бӧръя кык вонас вежсис Францияын 8 министерство. Эрриолӧн медбӧръя министерствоыс оліс сӧмын куим лун. Найӧс вежлалісны пыр, эз вермыны найӧ овмӧссӧ лӧсьӧдны да, франксӧ усьӧмсьыс кутны да.

Франклӧн доныс помтӧг усьӧмыс гырысь капиталистъяслы ӧні выгӧдасӧ эз нин кут вайны. Найӧ эз кутны вермыны уджавны план серти, водзвыв лыддьӧм серти. Сы вӧсна ӧні найӧ тшӧтш кутчысисны франклысь дон сувтӧдны, овмӧссӧ лючки лӧсьӧдны. Сӧмын капиталистъяслӧн удж сямыс, программаыс мӧд пӧлӧс. Найӧ оз кӧсйыны некутшӧм налог пуктыны капиталъяс вылӧ. Франклысь донсӧ найӧ кӧсйӧны лэптыны уджалысьясӧс топӧдӧмӧн. Найӧ кӧсйӧны чинтыны рабочӧйяслысь уджалан дон, нюжӧдны уджалан лунсӧ, содтыны крестьяна вылӧ налогъяс да сідз водзӧ. Сэсся капиталистъяслы колӧ, мед тайӧ уджсӧ нуӧдас наӧн пуктӧм морт.

Со мый вӧсна ӧні власьтсӧ сетісны Францияын Пуанкарелы. Ӧні Францияын бара власьт бердас лоины капиталистъяс, бара сьӧкыдджык лоӧ францияса уджалысь йӧзлы.

Сӧмын тайӧ омӧль олӧмыс Францияас, франк доныслӧн усьӧмыс пыр йӧткӧ рабочӧйясӧс революциялань. Войдӧр францияса рабочӧйяс мукӧд государствоса рабочӧйяс дорысь бурджыка овлісны. Ӧні найӧс ёна дзескӧдӧны капиталистъяс. Рабочӧйяс да капиталистъяс кост вензьӧм пыр содӧ. Ӧні францияса коммунист партиялӧн уджыс — велӧдны рабочӧйясӧс косясьны капиталистъяскӧд, велӧдны найӧс.