ВЫЛЬ ПОСТАНОВЛЕННЬӦ ОБЛАСЬТУВСА ИСПОЛНИТЕЛЬНӦЙ КОМИТЕТЛӦН СЕЛЬХОЗНАЛОГ ЙЫЛЫСЬ

Кор сельхозналог йылысь тавося закон серти мукӧд губернияясын кутӧмаӧсь нуӧдны уджсӧ, аддзӧмаӧсь, мый выль сетӧм законыслӧн мукӧд статьяыс оз дзик лӧсяв крестьяна олӧмас.

Ӧти-кӧ, бокиса доходъяссӧ кӧ крестьяналы унджык лыддьыны вот пуктігад, колян воысь унджык лоӧ налогыс; сідзжӧ рабочӧйяслысь кӧ да служащӧйяслысь жалӧванньӧсӧ унджык лыддьыны вот лӧсьӧдігад, налы ыджыд жӧ налог лоӧ.

Сы вӧсна СССР-са Центральнӧй Исполнительнӧй Комитет да Народнӧй Комиссаръяслӧн Сӧветыс юнь 29 лунӧ лэдзисны выль постановленньӧ. Сійӧ постановленньӧас шуӧма: рабочӧйяслы да служащӧйяслы сӧмын подоходнӧй налог пуктыны (кодлӧн жалӧванньӧыс 75 шайтысь унджык тӧлысьнас), сельхозналогсӧ не сюйны. Кыдзкӧ кӧ ковмас нин налогсӧ жалӧванньӧ вылас пуктыныс, Исполнительнӧй Комитет вермас налысь сюйны жалӧванньӧсӧ вот лӧсьӧдан доход улӧ 15 прӧчент став вогӧгӧрся жалӧванньӧсьыс, кӧзяйствоас кӧ жалӧванньӧсӧ босьтысьыс олӧ, либӧ 10 прӧчент, бокын кӧ сійӧ олӧ (шуны: служитӧ карын, кӧзяйствоыс Пальса вӧлӧсьтын). Та мында жӧ прӧчент колӧ босьтны сортовка лэдзысьяслысь, пур кылӧдысьяслысь да заводъясӧ ветлысьяслысь.

Центральнӧй Комитет постановленньӧ сертиыс Обласьтувса Исполнительнӧй Комитет лӧсьӧдіс выль постановленньӧ сельхозналог лӧсьӧдӧм йылысь юль 23 лунӧ.

Мый нӧ сійӧ выль постановленньӧыс висьталӧ?

Рабочӧйяслысь да служащӧйяслысь сельхозналог улӧ пыран доходӧ сюйны 15 прӧчент вогӧгӧрся жалӧванньӧсьыс, олӧ кӧ мортыс ас кӧзяйствоас, либӧ 10 прӧчент, олӧ кӧ сійӧ бокын да ыстӧ отсӧг кӧзяйствоас. Гортӧ отсӧг ыстысьысьлы 100 шайтысь унджык оз позь пыртны вот улӧ пыран доходӧ.

Тайӧ шуӧмыс зэв веськыд лоӧ. Унджык служащӧйяслӧн да миян заводъясын уджалысьяслӧн муясыс да видзьясыс этша, сы понда найӧ служитӧны. Уна кӧ налысь вот лӧсьӧдан доходӧ пыртны жалӧванньӧсьыс, налы каяс зэв ыджыд налог, колян воысь ёна ыджыд. Сы понда татшӧм шуӧмыс Обисполкомыслӧн петӧма.

Сэсся Обисполком шуӧма 15 прӧчент нажӧткасьыс вот улӧ пыран доходӧ сюйны сортовка лэдзысьяслы, шпал лӧсьӧдысьяслы, пур кылӧдысьяслы, заводъясӧ ветлысьяслы, вӧр весалысьяслы, туй вӧчысьяслы. Войдӧр исполкомса шуӧм кузяыс вӧлі колӧ босьтны ёна таысь унджык: сортовка лэдзысьяслысь 50 прӧчент, заводъясӧ ветлысьяслысь 30 прӧчент да сідз водзӧ. Ыджыд кокньӧд ӧні Обласьтувса Исполком вӧчӧма татшӧм уджалысь йӧзлы.

Мукӧд прӧмыслӧвӧй йӧзлы (кустаръяслы да ремеслӧ кутысь йӧзлы) ӧнія обисполкомса шуӧм сертиыс кокньыдджык жӧ лоӧ воддза сертиыс. Босьтам кӧть вӧралысь йӧзӧс: налы вӧлі шуӧма войдӧрнас пыртны вотӧ пуктан доходӧ 60 прӧчент, ӧні сӧмын 30%; мукӧдыслысь сідзжӧ чинталӧма.

Обисполкомӧн шуӧм прӧчентысь унджык ӧнія шуӧм кузяыс оз позь пыртны вот лӧсьӧдан доходӧ. Унджык кӧ доходсӧ сюясны, колӧ норасьӧм сетны вӧлӧсьтувса налогӧвӧй комиссияӧ.

Сэсся Обисполком шуӧма: тайӧ прӧчент чинтӧмъяснад, прӧмыслӧвӧй йӧзлы кокньӧд вӧчӧмъяснад уна чинас налог 1925−26 во серти, вывті уна кӧзяйство дзик мездысяс налогсьыс. Этша кӧ чукӧрмас вот, вӧлӧсьтъясын этша лоӧ доход. Сійӧ абу лӧсьыд. Мед оз ёна чин 1926−27 воӧ сельхозналог, Обисполком шуис: видз-муысь да скӧтысь доход нормаяссӧ содтыны важ сертиыс 20 прӧчент. Шуам, войдӧр доход десятина пашняысь вӧлі кутшӧм нибудь вӧлӧсьтын 45 шайт, ӧні 54 шайт.

Тайӧ содтӧмсьыс гӧль крестьяналы да шӧркоддьӧма олысь крестьяналы нинӧм повны, гӧль крестьяналӧн ӧні сідзжӧ доходыс оз пет необлагаемӧй минимум увсьыс; шӧркоддьӧма олысь крестьяналӧн кӧ доходыс видз-муысь да скӧтысь содас, бокиса нажӧткаысь доходыс унджык сыысь чинас.

Тайӧ норма содтӧм кузяыд содас доходыс озыркодь крестьянаяслы, кодъяслӧн уна му-видз да скӧт. Воддза нормаяс сертиыд налы этша вӧлі кайӧ доходыс да налогыс; мукӧдыслӧн вӧлі доходыс сюрӧ необлагаемӧй минимум улӧ. Ӧні сэтшӧм крестьянаыд кутасны мынтыны налог.

Щетинин.