СЕЛЬХОЗНАЛОГ 1926−27ʼ ВОЫН

Доходыс лыддьыссьӧ став му серти.

Неважӧн обласьтувса исполком лэдзис сизим шуӧм (постановленньӧ) тавося сельхозналог йылысь. Сійӧ шуӧмъяссӧ тайӧ лунъясӧ йӧзӧдасны нин. Тайӧ шуӧмъясыс индалӧны, мыйясысь налогъяс босьтсьӧны, ыджыд-ӧ доход лыддьыссьӧ видз-муысь да скӧтысь, боки нажӧткаысь, кодъяс мездыссьӧны налогъясысь да мукӧдтор.

Обласьтувса исполком шуис му вӧдитӧмысь лыддьыны доходсӧ став му сертиыс, а эз кӧдза серти. Тадзсӧ лӧсьӧдісны со мый вӧсна. Миян вӧлӧсьтъясас бур ужалысьяс абуӧсь, бура кӧдзасӧ оз на вермыны лыддьыныс дай, озырджык крестьянаыс вермасны гусьӧн видзны ассьыныс кӧдзаяссӧ оз ставсӧ висьтавны. Сы вӧсна мукӧд крестьянаыслы налогыс вермас воны унджык. А став мутӧ тӧдмавныс кокниджык.

Шабді кӧдзӧм эськӧ доходтӧ крестьянаыдлы нянь дорсьыд унджык вайӧ, да Обисполком шуӧм серти налог пуктігӧн шабді муясысь став му лыдас жӧ пырасны, доходсӧ сэтысь оз содтыны лыддигас. Тайӧ тадзсӧ вӧчисны, мед шабді вӧдитӧм Коми обласьтын ёнджыка паськаліс.

Посни скӧтысь налог оз босьтсьы.

Миян Коми обласьтын кутшӧмсюрӧ посни скӧт видзӧм, шуам, порсь, ыжъяс видзӧм либӧ чипан видзӧм зэв на омӧля паськалӧма. Сэтшӧм посни скӧтсӧ да чипанъяссӧ крестьяна видзӧны сӧмын аслас сёйӧм вылӧ либӧ мӧдтор вылӧ, а оз вузалӧм вылӧ. Мед посни скӧт видзӧмыс ёнджыка жӧ паськаліс, Обисполком шуӧм серти посни скӧт видзӧмсьыс налогыс оз босьтсьы. Таг да град выв пуктасъяс миян омӧля жӧ вӧдитӧны, вузӧс вылӧ сэтысь нинӧм мында оз мун. Сы вӧсна сэтысьясыс налогсӧ шуӧма торйӧн не жӧ босьтны. Градъясыс да таг градъясыс пырасны муясӧ лыддигӧн прӧстӧй му моз жӧ.

Яранъясӧс дзикӧдз мездӧма сельхозналогысь.

Миян обласьтын эмӧсь яранъяс. Найӧ ёна на быд ногыс (велӧдчӧмнас дай олӧм сертиыс) бӧрынӧсь мукӧд коми йӧзсьыс. Мед найӧ ӧдйӧджык вермасны бурмӧдны-кыпӧдны овмӧссӧ, Обисполком найӧс дзикӧдз мездіс сельхозналогысь.

Этша му вӧдитӧминъясын муысь налог оз босьтсьы.

Кытӧнсюрӧ Ижма–Печӧра уездын да Кулӧмдін уездын зэв на омӧля крестьянаыс кутчысьӧны му ужалӧмӧ. Мед сэнъясын му уджалӧмыс паськалас, Обисполком шуис кымынкӧ вӧлӧсьтас (Печӧра уездысь 8 вӧлӧсьт да Кулӧмдін уездысь 2 вӧлӧсьт) муяс вылӧ налогсӧ не пуктыны.

Боки нажӧткаясысь доход лыддьӧм.

Мукӧд пӧлӧс боки доходъясысь (нажӧткаясысь) налогыс оз жӧ ӧткодя кут босьтсьыны. Кутшӧм уджъяс вылын уджалӧны гӧльджык крестьяна, сійӧ доходысь этшаджык кутас налогыс босьтсьыны. Сэсся кутшӧм уджъяс вылын рӧскодыс ыжыдджык, сэтчӧ Обисполком бара жӧ шуис налогсӧ этшаджык пуктыны. Обисполком индаліс, уна-ӧ быд боки нажӧткаысь лыддьыны доходсӧ налог пуктӧм вылӧ. Обисполком шуӧм серти, вӧлӧсьтувса комиссияяс оз быдпӧлӧс доход вылӧ дай быдӧнлы пуктыны налог. Кутшӧм боки уджысь кӧ гӧль крестьянинлы доходыс этша воӧ, либӧ оз пыр лок нажӧткаыс, вӧлӧсьтувса комиссияясыс вермасны дай колӧ налы сійӧ доходӧ налогсӧ не сюйны. Сэсся Уездувса исполкомъяс вермасны кутшӧмсюрӧ вӧлӧсьтъясӧ (кӧнъясын колӧ) ӧткымын боки нажӧткаяс доходъяс вылӧ налогсӧ ньӧти не пуктыны.

Бурджык скӧтысь да видз-муысь унджык лыддьыссьӧ налог.

Доходъяссӧ скӧт вылӧ да видз-му вылӧ пуктігӧн Обисполком видзӧдіс торъя вӧлӧсьтъясысь му-видз бурлуныс вылӧ, мӧсъяс йӧв вайӧм вылас, вӧвъяснас нажӧтка босьтӧм вылас да мукӧдтор вылӧ. Шуам, Кӧдзвыв вӧлӧсьтлӧн бур видзьяс, бур скӧт, налы йӧв-вый вузаланін эм, сы вӧсна скӧтысь доходсӧ налы унджык пуктӧма, Сыктыв вӧлӧсьтъяс дорысь мукӧд доходъяс лыддигӧн сідз жӧ. Кытӧн видз-му бурджык, сэтӧн доходыс унджык лыддьысьӧ этша, омӧль видз-муа вӧлӧсьтъяс дорысь.

Гӧль крестьяна дзикӧдз мездыссьӧны налогысь.

Гӧль крестьяналысь налогыс ньӧти оз босьтсьы. Кӧзяйствоас кӧ став доходыс абу уна, шуам, 60 (100) шайтысь, либӧ 33 шайтысь сёйысь вылӧ, налогыс сійӧ кӧзяйствосьыс оз босьтсьы. Обисполком быд районӧ лӧсьӧдіс кӧзяйство вылӧ дай сёйысь вылӧ торъя ыджда доход (необлагаемый минимум). Сыысь кӧ кӧзяйствоас доходыс ичӧт, налогыс оз нин босьтсьы. Налог босьттӧм доходсӧ эз лӧсьӧдны ӧткодьӧс быд районӧ сы вӧсна, мый крестьянаыслӧн олӧмыс абу быдлаын ӧткодь. Мукӧдлаас олӧмас рӧскодыс унджык мунӧ, няньтӧмысла ли, мыйла ли, а мукӧдлаас этшаджык. Шуам, Печӧраын няньыс этша воӧ дай зэв дона, а Сыктылын асланыс ставныслӧн тырмӧ; мукӧдторйыс сідз жӧ. Сы вӧсна Печӧраса районын налогыс оз босьтсьы, шуам, кӧзяйство вылас кӧ доходыс абу 110 шайтысь уна, либӧ ӧти сёйысь вылӧ кӧ доходыс абу 37 шайтысь уна, а Сыктылын налогыс оз босьтсьы, кӧзяйство вылас кӧ доходыс абу 95 шайтысь нин уна, либӧ ӧти сёйысь вылӧ абу 32 шайтысь уна. Кытӧні быдпӧлӧс тӧвар эм да донтӧмджык, сэні улі доходысьджык босьтсьӧ налогыс, а кӧні этша тӧваръяс да донаӧсь — унджык доходысь оз налог босьтсьы.

Обисполком индӧдъяс сетіс. Ӧні зіля колӧ босьтчыны сельхозналог лӧсьӧдӧм уджас уездъяслы да вӧлӧсьтъяслы. Кымын бура найӧ кутасны уджавны, сымын бура мунас миян сельхозналог удж.

Н. Уль.