РАБОЧӦЙЯСЛӦН ДА КРЕСТЬЯНАЛӦН ОЛӦМ

Кӧнсюрӧ крестьяна шуасьӧны, рабочӧйяслы пӧ овны ёна кокньыд, правительствоыс пӧ найӧс ёна лэптӧ. Татшӧм шуасьӧмъясыс весиг вӧлалӧмаӧсь беспартийнӧй крестьяна конференцияяс вылын. Видзӧдлам, збыль-ӧ рабочӧйяслы ёна крестьяна дорысь кокньыд олӧм, кодлы кутшӧма отсалӧ Сӧвет власьт.

Войдӧр рабочӧйяслы овны вӧлі вывті сьӧкыд. Налӧн абу некутшӧм видз-му, керкаяс, овмӧс. Налӧн эм сӧмын уджалан ки. Кор налӧн вӧлі вын, кор вӧлі найӧ вермӧны уджавны, сэки найӧ вӧлі кыдзкӧ‐мыйкӧ олӧны, вердӧны асьнысӧ да ассьыныс семьянысӧ. Выныс кӧ рабочӧйлӧн вӧлі бырӧ, уджавныс кӧ оз вӧлі вермыны кут, капиталистыд сійӧс вӧтлӧ вӧлі завод вывсьыс ывла вылӧ. Рабочӧйяслы вӧлі сетӧны зэв ичӧт уджалан дон, найӧ вӧлі чӧжны оз вермыны мӧдысь кежлӧ. Сэсся, ӧнія моз, войдӧр рабочӧйясӧс эз страхуйтлыны. Висьмӧм бӧрын ли мый ли рабочӧйлы некутшӧм отсӧг эз вӧвлы. Рабочӧйяс унаысь кыпӧдчывлісны, забастовкаяс вӧчлывлісны аслыныс кокньӧд корсьӧм кузя. Ӧтувтӧ кыпӧдчылігӧн унаысь капиталистъясыдлы дай правительствоыслы лои сетлывны рабочӧйяслы корӧмторъяссӧ. Правительствоыс лэдзавлывліс весиг законъяс рабочӧйясӧс капиталистъяс дзескӧдӧмысь мездӧм кузя, сӧмын сійӧ законыд бумага вылын вӧлі. Капиталистъяс кор окота вӧлі вӧтлӧны рабочӧйясӧс удж вылысь, а правительствоыс капиталистъяслы сӧмын пыр отсаліс рабочӧйясӧс дзескӧднысӧ.

Сы вӧсна и рабочӧйяс водзджык крестьянасянь кыпӧдчисны капиталистъяскӧд косясьны, пыр накӧд вермасисны, кытчӧдз крестьянакӧд ӧтвылысь эз шыбитны важ сар правительствосӧ да буржуйяссӧ.

Крестьяналы войдӧр, дерт, омӧль жӧ вӧлі овны. Унджык муыс вӧлі помещикъяс ордын да озыр йӧз ордын. Налысь вӧлі быдпӧлӧс налогъяс зэв уна перйӧны. Куш видз-му налогсӧ войнаӧдз крестьяналысь вӧлі перйӧны 1.500.000 шайт гӧгӧр да муяс арендуйтӧмысь вӧлі мынтӧны быд во 200 сюрс шайт (ӧні став видз-му налогыс 300.000.000 шайт). Крестьяна унаысь жӧ кыпӧдчылісны помещикъяс вылӧ, пыр вӧлі перйӧны аслыныс му да мынтысьӧны гырысь налогъясысь. Сӧмын крестьяналы кокньыдджык на вӧлі рабочӧйясысь. Налӧн асланыс быдӧнлӧн керка, видз-му. Висьмӧм дырйи ли мый ли налӧн пыр эм оланін, ичӧтик запас овны, удж вылысь сійӧс некод оз вӧлі вӧтлы.

Уджалан дон рабочӧйяслӧн важ серти ньӧти на эз сод, этша на ещӧ важ дорысь. Сӧмын кутшӧм рабочӧйяслӧн ёна нин вӧлі этша уджалан доныс, налӧн ӧні неуна вылынджык важ дорысь.

Крестьяналӧн олӧмыс вежсис жӧ важ дорысь ёна, став Сӧвет республика пасьтаса крестьяна йывсьыс кӧ пондам сёрнитны. Став помещикъяслӧн муясыс вуджисны крестьяналы сьӧм мынтытӧг. Став воддза недоимкаясыс, аренда мынтан доныс уси крестьяна вылысь. Сӧвет власьт зільӧ пыр кокньӧдны крестьяналысь олӧм, отсалӧ налы кыпӧдны овмӧссӧ. Видз-му лӧсьӧдӧм (землеустройство) Сӧвет власьт нуӧдӧ гӧль крестьяналы дон босьттӧг. Став вермытӧм гӧль крестьяналысь видз-му налогсӧ чинтӧ либӧ дзикӧдз шыбитӧ. Став крестьянаыслысь налогсӧ воысь воӧ пыр чинтӧ. Сэсся овмӧс кыпӧдӧм вылӧ быдсяма удждысян тӧвариществояс пыр удждӧ Сӧвет власьт крестьяналы сьӧм. Унатор на вӧчӧ Сӧвет власьт крестьяналы. Дерт, унатор на колӧ вӧчны крестьяна вӧсна дай рабочӧй вӧсна, сӧмын ӧні правительствоыс ставсӧ оз на вермы вӧчны, миян государствоыс ещӧ кок йылас война бӧрас эз на вермы сувтнысӧ. Рабочӧйяс уна вӧчисны революция вӧчӧм кузя, озыръясӧс шыбитӧм кузя, ассьыныс олӧмсӧ бурмӧдӧм кузя. Крестьяналы сідзжӧ ёнджыка колӧ кутчысьны ассьыныс олӧмсӧ бурмӧдны. Сӧвет власьт мый вермас отсӧг налы сетас.

Н—Уль.