ЛЭДЗӦЙ КОМИ ЖУРНАЛ


«Во нелямын мысти миян лоӧ ыджыд литература» (А. А. Чеусовлы Г. С. Лыткинлӧн 1901 вося письмӧысь»).

Тӧндзи, август тӧлысьын, Додзса вӧлі гижӧма нин: «Колӧ коми газетъясыдлысь лэдзан ногсӧ вежны, колӧ лэдзны журнал».

Миян ногӧн кӧ, коми журналыд зэв ёна колӧ. Колӧ коми крестьяналы журнал, мед сійӧ журналсьыс коми крестьяниныд вермис лыддьыны быдтор йылысь, мый сылы колӧ. Шуам кӧть, видз-му уджалӧм йылысь, висьӧмъясысь бурдӧдчӧм йылысь, йӧз кост олӧм-вылӧм йылысь да сідз водзӧ. Коми газетад ӧд та йылысь гижӧны эськӧ да, сӧмын ӧд газетад дыр-ӧ олас крестьянин киад — чуш-чаш пыр и косявласны. Мед эськӧ крестьяниныдлӧн пыр вӧлі ки улас коми гижӧдыд.

Журналлы паныд мунны, дерт, некод оз кут: быдӧн, гырысь и посни, шуасны: «Колӧ, колӧ, дзик колӧ!» Гашкӧ, и шуасны нӧшта: «Сы вылӧ эм Коми издательство, мед сійӧ лэдзас». Коми издательствоыс, гашкӧ, эськӧ и лэдзас, да сылӧн сьӧмыс абу. Сідз нин сійӧ ас нянь вылас олӧ, коми книгаяс лэдзны весиг пу грӧш дон некод оз отсав, сы вӧсна и петӧны нисьӧ оз коми книгаясыд!

Кыдз нӧ, сідзкӧ, журналсӧ лэдзны? Со кыдзи. Облисполком отсыштӧ сьӧмӧн газетъяслы. Газетъяссӧ джынвыйӧ чинтыны, лэдзны вежонын куимысь. Мӧд джын пыддиыс лэдзны журнал, шуам, тӧлысьын ӧти номер. Роч газетсӧ колӧ дзикӧдз бырӧдны — сійӧс ӧд служакъяс медъёнасӧ лыддьӧны. Ме паракодӧн муні да коми мужикъяс (заводӧ мунысьяс) вӧлі шуасьӧны нин: «Служащӧйясыд рочмӧмаӧсь да сӧмын ас йывсьыныс и думайтӧны. Выпишитӧмаӧсь карӧ Мӧскуаысь артистъясӧс да спектакасьӧны да олӧны».

Миянлы зэв вӧлі яндзим татшӧмтортӧ кывзыны. Но... мый керан? Коми театрын ворсысь труппа вӧсна некод весиг жель оз бергӧд. Ог тӧд, коді мыжа тані: рочмӧм йӧз али комиӧдӧм вылӧ чирзысьяс? Ог тӧд, кыдзи водзӧ лоӧ и?

Ме тані коми-пермяк гижысьяскӧд сёрнитлі да, зэв нимкодьпырысь виччысьӧны сэтшӧм журналсӧ: кутам пӧ тшӧтш гижны сэтчӧ. Мӧскуаса коми гижысьяс югыд шондіӧс моз виччысьӧны сійӧ журналсӧ.

Миян ногӧн кӧ, нӧшта ӧти зэв ыджыд удж вӧчас сійӧ журналыс: миян коми литература кывйыд ӧд ӧні кузнечаысь петӧм чер кодь на. Мед сійӧ кералас, колӧ шыльӧдны, кеслыны... Вот тайӧ журнал пырыс лэчмас миян коми кывйыд, ён лоӧ, мича лоӧ. Ёнмас тшӧтш и коми литература! Журнал гӧгӧрыс котыртчасны став коми гижысьясыс.

Журналӧн интересуйтчӧны и прӧстӧй йӧз. Миян коркӧ петаліс «Парма ёль» журналлӧн кык номер. Сы йылысь со ӧти коми крестьянин (Пармазон) гижӧ кывбур. Ме сэсь вайӧда строка-мӧд:


«Парма ёльным» лои кос,

Тайӧс быдсӧн тӧдӧ...


Ме татчӧ шуа: кысь нин эськӧ быдсӧнлы тӧдны да. «Парма ёль» йывсьыс унаӧн эз и кывлыны, весиг ответственнӧй работникъяс пӧвстын. Пармазон виччысьӧ на водзӧ вылӧ тайӧ журналсӧ:


Вай жӧ важ моз — зиля-зёль, —

Медым йӧзыс садьмӧ,

Заводит жургыны ёль —

Йӧзлы туйсӧ путьмӧд!


Лэдзӧй жӧ коми журнал! Коми облисполкомсянь виччысям коми журналлы отсӧг. Коми облисполком кӧ мукӧд йӧзлӧн исполкомъяс моз кутас отсавны коми литературалы, — миян сэк кӧть во мысти лоӧ ён литература. А ӧні вай лэдзамӧй коми журнал, мед коми кыв мустӧмтысьяслысь (а сэтшӧмъясыс рӧзваль тыр на!) синсӧ ёрас!


Гижысь: 
Гижӧд
Лэдзӧй коми журнал!
Йӧзӧдан во: 
Гижанін: 
Пасйӧд: 

Медводз йӧзӧдӧма 1925-09-22ʼ лунӧ «Югыд туй» газетын.

lkejrlkelkrgner klrjnelknfrkl ekjnrjkenfrej

1