СЬЫЛІСНЫ БАБАЯС, СЬЫЛІСНЫ...

Муса ёртъясӧй! Кор ме кула,

Дзебӧй гажаинӧ:

Гажа нӧрысӧ, сус пу улӧ,

Муса Эжва дінӧ.

Виктор Савин

1.

Ок, и сьылісны бабаяс, сьылісны! А кыдз сынісны бабаяс, сынісны. Ӧключинаяс сӧмын и дзуртӧны. Ӧпаснӧйясыс ва эжсӧ куртӧны, Быттьӧ Эжвалысь ва туйсӧ йӧткӧны, Мӧд ног шыавны юыслы тшӧктӧны. Гыяс, гыяс! Ті код вылӧ увганныд? Ӧта-мӧд бӧрся сӧмын и шлювганныд. Он-ӧ кӧсйӧй нин бур йӧзсӧ повзьӧдны? Он-ӧ кӧсйӧй нин шогсӧ ті ловзьӧдны? Сӧмын шогыд ӧд сідзи тай олӧ на, — Зэв на тшӧкыда морт ордӧ волывлӧ, Зэв на тшӧкыда мортыскӧд киасьлӧ. Сӧмын висьтав кӧть эн висьтав гыяслы.

2.

Веськодь налы, налы веськодь. Оз ӧд тӧдны найӧ: Мый лоӧма — он нин веськӧд, Он тай койышт ваӧ. Ӧкся жугыль, Ӧкся сынӧ. Мукӧдъяскӧд сьылӧ. Гӧрӧд-кытшысь разьсис-мыніс Чышъян помыс сылӧн. Малалӧ — оз яндысь — тӧлыс Юрсисӧ том аньлысь. Кутшӧм любӧ эськӧ вӧлі Сьӧлӧмшӧрлы-Ваньлы Муса гӧтырыскӧд гортысь Видзьяс вылӧ вуджны! Эз ло лишнӧй мужик мортыд Эськӧ страдна уджлы. Но да кысь нӧ! Но да кысь нӧ! Ӧні этша босьтан. Шог кӧ мортлысь синва кисьтӧ, Кузь пӧраыс косьтӧ. Сьӧлӧмӧ быд бурыс тӧрӧ, Унатор кӧть сорӧ. Паметь нуӧ бӧрӧ, бӧрӧ — Сьӧлӧм — водзӧ корӧ. Ӧкся эскӧ и оз эскы: Кыдз сідз вермас лоны? Збыль мӧй бурлы сэтшӧм дзескыд? Ванюк збыль оз во нин? Кыдз нӧ сідзи? Кыдз нӧ сытӧг? Сідз тай со, том аньӧй. Тэнсьыд мича сьылӧм шытӧ Оз нин кывзы Ваньыд. Тэныд сьӧкыд. Но тэ сьылан — Дойтӧ зілян венны. Тэныд сьӧкыд. Но тэ сынан — Кокниджык сідз тэныд.

3.

Воча пӧльтӧ рытыв тӧлыс. Матыстчӧ нин мӧдлапӧлыс, Пыжлӧн туй сэн орӧ... Сьывсьӧ тайӧ сьыланкывъяс, Кыдзи лэччалісны нывъяс Эжва юным дорӧ. Век кӧть кывзы — сьӧлӧм вӧрзьӧ — Кыдзи вӧтчисны на бӧрся Бурлак зонъяс миян, Гашкӧ, найӧ, кодъяс ӧні Кӧнкӧ врагкӧд косясьӧны — Выльмӧм мулӧн пиян? Но, а гижысьыс-поэтыс, Коді сьыланкывсӧ сетіс Ас войтырлы, — ылын. Эк, Сибирӧдз абу матын! Ӧні быттьӧкӧнӧсь татӧн Сӧмын лолыс сылӧн, Сылӧн, Витторнымлӧн, лолыс Быттьӧ ас ю весьтӧ воліс, Шенасис дай лэбис. Бур и сійӧ — воліс татчӧ, Колис бабаяслы лача, Содтыштіс вын-эбӧс. Тшӧтш и Ӧксялӧн ас ногыс Муртса кокнялыштіс шогыс, Сьылісны кор помӧдз. Личмунліс и гыа юыс, Кодыр тӧлыс сиктлань нуис: «Гажӧдчӧй, кор томӧсь...»

4.

Видз выв шыалӧ пыр: Вӧвлӧн пель бара торвидзӧ! Мазі, дузъялігтыр, Лэбӧ дзоридзсянь дзоридзлань. Коса — швич! Коса — швич! Покос паськалӧ вомлала. Ветлӧ гыӧн веж видз — Муыс быттьӧкӧ лолалӧ. Мыйта, видзӧдтӧ, вын Баба сойясын вӧлӧма! Кӧть и дойысь эз мын Сылӧн, Ӧксялӧн, сьӧлӧмыс. Коса — швич! Коса — швич! Турун — водтӧдзыс вашмунлӧ Ӧкся уджалӧ сідз — Лолыс быдсӧнтӧ ыпмунлӧ. Коссӧ веськӧдлас сутш — Бара тэрмасьӧ, тэрмасьӧ. Быттьӧ кыткӧ эз вудж, Быттьӧ аскӧдыс вермасьӧ. Бара сов кӧра пӧсь Кельдӧм бандзибті визлалӧ. Чикыш — видзвывса гӧсьт — Ӧкся юр весьтті ризъялӧ. Эськӧ горӧдны: — Ук! Дона пӧраӧй, мичаӧй! Ловтӧ коддзӧдысь дук Сьӧлӧм дойяссӧ личӧдӧ. Мортлӧн му вылын мог — Мукӧд ладмыны топыда. Личкӧ оз сӧмын шог, Мортлӧн юрыс кӧ копыра. Овлӧ тшӧкыда сідз: Бурсӧ сьӧкыдлун пестылӧ. Коса — швич! Коса — швич! Мусӧ, аддзанныд, кресталӧ. Турун — ёна жӧ кузь. Турун — ӧтарӧ тшӧкыдджык. Трудодень серти мудз, Тӧдчӧ, тӧкӧтьӧ сьӧкыдджык. Уна дзоридзыс тан. Да ӧд кад ӧмӧй ӧктыны? Тані-й сьывны он пан, Оз кӧ кызмырдӧн тшӧктыны. Август август и эм: Жарсӧ лунланьӧ нуӧ мед . Миян нэм. Кызьӧд нэм. Воыс нелямын куимӧд.

5.

Пӧльтны тӧлыслы дӧзмӧдіс: Лигышмуніс — дай пом. Эжва берегын, кыр дорас, Кыдз пу сулалӧ том. Рытъя рӧмыдыс сайӧдӧ Аснас быдсяматор. Да ӧд кыдз пуыс, жалюкыс, Сылысь нем оз и кор. Сӧмын жаль сылы, ӧткалы, Ас кодь чоюкыс жаль: Чойсӧ, буждіс кор берегыс, Эз-ӧ ытваыс таль? Юлы чойыс сэк копыртчис, Эз нин веськӧдчы, эз. Ортсӧ колис сэк быгавны Вужйыс — лов кутан вез. Гӧгӧрвоана Ӧксялы Пулӧн ас сикас дой. Мудзӧм нывбаба нюжӧдӧ Ӧтка кыдз пулы сой, Быттьӧ вӧраснас висьталӧ: «Эн вай шогсьы тэ, эн. Мекӧд тэ — сідзкӧ, кыкӧнӧсь, Ӧні гажаджык тэн».

6.

Гажыс, тыдалӧ, бырӧма мусьыс — Кодзув эстӧні, кӧдж весьтас, усис! Биа сунисӧн енэжсӧ вурис Да и тімбыльтчис кытчӧкӧ нюрас. Тайӧ сідзи и эм! Войладорыс Кӧнкӧ кодлӧнкӧ бур нэмыс орис. Гашкӧ, сылӧн? А гашкӧ, и сылӧн, Коді ас йӧзсьыс ылын, зэв ылын. Коді локнысӧ сідзи-й эз эшты. Но, дерт, мыжсӧ ог сы вылӧ вешты. Али пармаыс эськӧ эз примит? Али пӧсь кывйыс йӧзлы эз имит? Сӧрӧм! Тунавны колӧ-ӧ, ёртъяс! Эг ӧд ми сійӧс водтӧдӧй гортъяс. Эг ӧд ми сійӧс сьылӧдӧй, эгӧ. ...Кодзув бияса Эжваыс легӧ. Легӧ Эжваным ӧтторъя мичнас. Сылӧн мичыс быд сьӧлӧмлы вичмас. Ӧкся думъяснас ыліӧ волӧ, Но, а Эжвакӧд янсавны полӧ. Ставнас Эжваыс ас, ставнас дона. Сійӧс Витторным радейтліс ёна. Сійӧс радейтліс, сы йылысь сьывліс, Ачыс Эжваыс тшӧкыда кывліс.

7.

Ок, и сьылісны бабаяс, сьылісны! А кыдз сынісны бабаяс, сынісны! Ӧключинаяс сӧмын и дзуртӧны. Ӧпаснӧйясыс ва эжсӧ куртӧны, Быттьӧ Эжвалысь ва туйсӧ йӧткӧны, Мӧд ног визувтны юыслы тшӧктӧны. Кывзӧ Эжваыс страдна пом сьылӧмсӧ, — Кылӧ йӧзыслысь олӧмсӧ-вылӧмсӧ. Кылӧ быдтор, мый аскӧдыс везъясьӧ. Ӧпаснӧй помысь кодзувъяс резсьӧны. Найӧ резсьӧны, ва пиӧ тёльскӧны. Пыж набойясӧ гыторъяс гольскӧны. Мыйсӧ сӧмын эз тӧдлы лӧз Эжваным! Кыдзи ва туйсӧ сӧмын эз вежлавлы! Кутшӧм кыръясӧ серсӧ эз пасавлы! Но дзик век, кольӧ век ачыс аснас ӧд. Сэтшӧм сямыс и татчӧсса олысьлӧн. Татшӧм йӧзкӧд ме радейта волысьны.

8.

Рыт. «Югыд кодзув, петав, петав», — Оз дӧзмы корны сьыланкывйыс. И кодзув петіс уна-уна... Кӧть найӧс Витторным эз су, — Но парма тӧдліс сійӧс? Тӧдліс. Но Эжва кывліс сійӧс? Кывліс. Оз вунӧд сійӧс чужан парма, Оз вунӧд сійӧс Эжва ю.
Гижӧд
Сьылісны бабаяс, сьылісны...
Жанр: 
Гижан кад: 

lkejrlkelkrgner klrjnelknfrkl ekjnrjkenfrej

1